Mô hình Gà bông - Phượng hoàng (Phoenix Matrix)

...

Với mình thì mình rất thích mô hình “gà bông thành phượng hoàng” (Phoenix Matrix - Phoenix model). Mô hình này giải thích hai yếu tố quan trọng giúp bạn định hướng những nội dung cần luyện tập về tư duy và ngôn ngữ, không chỉ cho bài thi IELTS. Mình có share lại trong phần hình của post này, và tóm tắt ngắn gọn như sau:

Trục 1: language (ngôn ngữ): gồm vocabulary & grammar range & accuracy. Trục 1 này chạy từ simple —> complex, trong đó:

Simple: ngôn ngữ của bạn còn hạn chế, chưa thể giúp bạn diễn tả chính xác, phù hợp ý tưởng của bạn.(limited, inaccurate, inappropriate)

Complex: ngôn ngữ của bạn đã đủ tinh tế, phức tạp để giúp diễn tả chính xác, phù hợp với bất kỳ ý tưởng nào bạn có (flexible, accurate, appropriate)

Người học ngôn ngữ mới, luôn bắt đầu ở giai đoạn simple và tiến về phía complex.

Trục 2: idea (ý tưởng): gồm task achievement/response và coherence/cohesion. Trục 2 này chạy từ poorly developed —> fully developed, trong đó:

Poorly developed ideas: ý tưởng của bạn chỉ ở dạng rời rạc, không liên quan đến câu hỏi/ nội dung chính, không được triển khai và củng cố, không được sắp xếp logic, mạch lạc (irrelevant, not extended and supported, no logical development)

Fully developed ideas: ý tưởng của bạn liên quan mật thiết với câu hỏi/ nội dung chính, được triển khai và củng cố bởi luận điểm - luận cứ - luận chứng, được sắp xếp logic mạch lạc (relevant, extended and supported, logically arranged)

Người học viết/ học nói, sẽ cần tập phát triển ý tưởng và xây dựng chúng thành những lập luận hoàn chỉnh.

Ghép hai trục này lại, chúng ta có một matrix (ma trận) gồm 4 góc phần tư. Phượng hoàng sẽ tung bay ở góc phần tư cao nhất bên phải: well developed ideas & complex language: bạn có thể xây dựng lập luận của mình một cách vững chắc, và đủ ngôn ngữ để có thể diễn tả chính xác, linh hoạt và phù hợp lập luận đó cho tình huống giao tiếp/ đối tượng giao tiếp mong muốn.

Ba góc phần tư còn lại như sau:

(i) Góc thấp nhất bên trái: bạn gà bông:

Tất cả chúng mình đều có xuất phát điểm là bạn gà bông (không biết gì) khi học một ngôn ngữ. Điều này là một sự thật  Mục tiêu của bạn gà bông là sẽ tiến về phía trước: phát triển cả ngôn ngữ và tư duy để một ngày, bạn trở thành phượng hoàng rực rỡ.

Tuy nhiên, trên hành trình trở thành phượng hoàng này, bạn gà bông chúng mình đôi khi sẽ đi lạc lên hai góc phần tư còn lại:

(ii) bạn chim Cú (the owl): bạn này thì tư duy rất logic, mạch lạc, rõ ràng, nhưng tiếc thay bạn không bao giờ thể hiện ra bằng ngôn ngữ của mình (vì bạn chỉ lo phát triển tư duy bên trong, mà không màng đến việc học ngôn ngữ - mở rộng vốn từ vựng và ngữ pháp). Nếu đi thi IELTS, bạn Cú sẽ không có điểm cao được, vì examiners không biết nhìn vào đâu để đánh giá khả năng ngôn ngữ của bạn Cú cả.

(iii) bạn chim Công (the peacock): bạn này thì ngược lại với bạn Cú ở trên: chăm chăm hướng về việc học thiệt nhiều từ vựng và ngữ pháp, từ vựng càng lạ càng độc, ngữ pháp càng khó càng phức tạp bạn càng khoái. Mỗi lần bạn chim Công viết cái gì ra, mọi người đều trầm trồ vì thấy … hổng hiểu gì hết (từ đọc hoa cả mắt, cấu trúc quấn cả đầu), sau đó khi bình tĩnh đọc lại thì thấy ý này xọ ý kia, không ra được lập luận nào hoàn chỉnh. Nếu đi thi IELTS, bạn chim Công cũng không thể điểm cao được nốt, vì điểm nội dung (task response) và tính mạch lạc - liên kết (coherence/ cohesion) sẽ rớt lộp độp.

Thế nên, bạn gà bông phải luôn luôn tỉnh táo và nhớ mục tiêu phượng hoàng của mình. Con đường tiến hoá “Gà bông thành phượng hoàng” này không có lối tắt, và không có phép màu. Chỉ có một thứ duy nhất: bạn gà bông phải trả một giá tương xứng (thời gian, nỗ lực, kiên trì, rèn luyện hàng ngày) thì mới đạt được mục tiêu mong ước (biến thành phượng hoàng).

Lâu lâu thấy bạn Cú hay bạn Công, bạn Gà Bông đừng hoảng loạn nhen. Hãy cứ nhẹ nhàng chào hai bạn, và tiếp tục hành trình của mình

————

Góc kể lể:

Để có được Phoenix Matrix này là một câu chuyện dài kì, với ý tưởng nhen nhóm chắc đâu đó gần 8 năm (từ hồi 2013) khi mình được phân công soạn môn academic writing 1 ở trường đại học. Hồi đó chỉ đơn thuần là hai trục Oxy (kiểu toán), rồi thành matrix (hai đầu), mà vẫn chưa có tên. Đến 2014 thì mình gắn toàn bộ trục này với 4 tiêu chí IELTS band-descriptors để giúp truyền tải tốt hơn tới các bạn học viên, rồi xài từ đó trở đi.

Còn cái tên Phoenix (phượng hoàng) là nhờ người con gái Nguyên Lê (cô Nguyên) nghiêm túc chuyên môn & khó tánh kỹ lưỡng (y chang mình) bật ra trong một buổi thảo luận về tiếp cận giảng dạy writing. Thế rồi chúng mình tìm thêm 3 con vật nữa, để thể hiện đủ tính chất của mô hình, rồi đặt tên chỉ mặt “phoenix matrix/ phoenix model” luôn.

————

Bạn thấy mô hình Gà bông - Phượng hoàng này thế nào hen? Comment cho mình biết với nhé :”>

From Tom with love ,

EdSpace